با تشکر فراوان از دانشجوی گرامی سرکار خانم صفی پور

پاسخ سؤالات هفت فصل اول کتاب مباحث مدیریت دولتی

فصل اول: اندازه دولت

1-   مشکلات سازماندهی در ساختار کلان دولت ناشی از چه مسائلی است ؟ به اختصار توضیح دهید.( چهار مورد ) (ص 4-3)

 1) درتشکیلات کلان دولت درمیان بسیاری از دستگاهها تداخل وظایف وجود دارد وبا توجه به توسعۀ تدریجی آن ها امکان بازنگری جامع و طراحی مجدد تشکیلات فراهم نشده است.

2) هرنوع تغییردرتشکیلات کلان دولت و وظایف دستگاهها بیشتر تابع سلایق مدیریتی و ملاحظات سیاسی – اجتماعی بوده وکمتراز اصول علمی سازماندهی و تجربه های مفید دیگر کشورها وحتی تجربه های داخلی متاثر است.             

3) برداشت مدیران از مفهوم سازماندهی ساده انگارانه بوده و به جای اصلاح ساختار به تغییرات شکلی پرداخته اند. 

4) بدلیل فقدان نظام جامع ارزیابی عملکرد، سبب شده که مدیران توسعۀ تشکیلات راساده ترین وعملی ترین راه حل مشکلات بدانند و ساختارهای سازمانی خودرا از این طریق توسعه دهند.

2-  دیدگاه های مختلف برای حل مسایل ساختاری در تشکیلات کلان دولت را بیان نموده و توضیح دهید (ص 5)

-       سه دیدگاه وجود دارد:

1) دیدگاه اول ساختار دولت را ابزاری برای کنترل در نظر می گیرد ،تمایل دولت به کنترل را دلیلی بر بزرگی و گستردگی آن    می داند وراه حل مسئله را کوچک سازی و متناسب سازی اندازۀ دولت از طریق تعدیل کنترل آن و دمیدن روح اعتماد در روابط میان دولت وجامعه می داند.

2) دیدگاه دوم تصدی گری دولت و واگذار نکردن امور به مردم ، بخش خصوصی وسازمانهای غیر دولتی را موجب ناکارآمدی آن می داند و معتقد است این امر سبب خدشه دار کردن نقش اصلی و حاکمیتی دولت می شودوراه حل مسئله را رها کردن نگرش قیم وار در دولت ، تقویت و حمایت سازمانهای غیر دولتی ،واگذاری اموربه بخش خصوصی ومردم و اعتمادواتکا به سایر بخش ها در تصدی گری امور می باشد.

3) دیدگاه سوم وظیفه ای بودن ساختاردولت ،یعنی تقسیمات وزارتخانه ای براساس وظایف را موجب ناهماهنگی وناهمسوئی دررسیدن به هدف های کلی دولت می داند وبرای حل مسئله ایجاد ساختارهای جدید،ترویج فرهنگ کل نگری و پرهیز از بخشی نگاه کردن به وظایف ،اصلاح ساختار دولت از وظیفه ای به فرایندی و ایجاد ساختارهای فرایندی در بخش انتهایی وزارتخانه های مرتبط را پیشنهاد می کند.

 

3- دلیل توسعه و بزرگی دیوان سالاری را از دیدگاه مرتون ،سلزنیک وگلدنر بیان نموده توضیح دهید (ص 10- 6) 

 به عقیدۀ ماکس وبر ساختار دیوان سالاری ابزاری کارآمد برای رسیدن به اهداف دولت ها بوده و صرف نظر از بعضی کمبودها و آزردگی هایی که برای انسان به وجود می آورد الگویی مناسب برای تحقق کارایی سازمان های دولتی است ولی مارچ و سایمون ادعا کردند که پیامدهای پیش بینی نشدۀ دیوان سالاری و نتایج پیش بینی شدۀ حاصل از عملکرد آن  هر دو موجب توسعه وبزرگی دیوان سالاری می شود و این امری عادی و اجتناب ناپذیر است و تا زمانی که تمایل به کنترل کاهش نیابد کوچک شدن ساختار دیوان سالاری دولتی ممکن نخواهد شد.در این رابطه مرتون ،گلدنر و سلزنیک در الگوهایی نتایج پیش بینی شده و پیش بینی نشدۀ دیوان سالاری ها را نشان داده و مدعی شده اند که نتایج هر چه باشد، تمایل به استفاده از ساختار های کنترلی را افزایش می دهد ودر نهایت به بزرگ ترشدن دیوان سالاری منجر می شود.

 

( الگوی مرتون )

نیاز به کنترل در سازمان

 

 

قانونمندی بیشتر                                             قانونمندی بیشتر

تاکید بر قانونمندی ویکسان سازی رفتارها

نیاز به دفاع از اقدام اعضای سازمان

بروز مشکلات بین سازمان و ارباب رجوع

انعطاف ناپذیری رفتار کارکنان

موجه وقابل دفاع بودن اقدام اعضای سازمان

 

  

 ( الگوی سلزنیک)

                                                                                    افزایش تفویض اختیار-

اعمال کنترل از طریق تفویض اختیار

                                                                                                     کنترل بیشتر

نهادینه شدن اهداف فرعی به جای اهداف کلی سازمان

عملی بودن اهداف سازمان

افزایش میزان یادگیری اعضای سازمان

جدایی وانشعاب در اهداف واحدها

محتوای تصمیم ها

نهادینه شدن اهداف کلی سازمان

در ذهن اعضای آن

 

 

 ( الگوی گلدنر)

نیاز به کنترل در سازمان

استفاده از مقررات کلی و غیر شخصی

ایجاد تنش در اعضا

روابط رسمی مبتنی بر قدرت قانونی

آگاهی از حداقل کار قابل قبول قانونی

نظارت وکنترل بیشتر

تفاوت میان اهداف سازمان و نتایج حاصل از کار کارکنان

 

4- برای حل مشکل بزرگ شدن دیوان سالاری دولتی چه اقدامی باید به عمل آورد ؟ (ص 11).  

-  برای حل مشکل بزرگ شدن دیوان سالاری دولتی باید از میزان کنترل هاکاسته شود

-  باید میحیطی مشحون ازاعتماد و اطمینان در جامعه ایجاد کند و با اعتماد به مردم از کنترل های خود بکاهد.

5-  در اکثر نظریه ها اقدامات و فعالیت های دولت در چندین لایه تقسیم شده اند بیان نموده و توضیح دهید.( ص 12-13 ).

نظریه های مختلفی در این مورد وجود دارد که عمدتا" بر تعیین مرز اعمال حاکمیت و اعمال تصدی دولت استوار است و اقدامات وفعالیتهای دولت را در چندین لایه تقسیم بندی نموده اندکه شامل:

- لایه اول آن بخش از اعمال حاکمیت دولت است که مقوله های کلان و اساسی مانند تأمین امنیت ارضی ،روابط خارجی ، امور بودجه و درآمدهای کشور را شامل می شود.

- لایه دوم که مفاهیمی مانند هدایت عمومی جامعه ، هماهنگی فعالیتها و نظارت بر چگونگی انجام آن ها را شامل می شود و سازمانهای ستادی و دستگاههای نظارتی و هماهنگ کننده و قانون گذاری این گونه فعالیتها را بر عهده دارند.

- لایه سوم اموری که ضمن دارا بودن ماهیت اجرایی ، اولا" با عموم مردم و منافع آن ها مرتبطند، ثانیا"به دلیل ماهیت این امور و ضرورت اعمال مدیریت متمرکز برآنها به نوعی اعمال حاکمیت تلقی می شوند.

- لایۀ چهارم اموری ( همچون فعالیتهای تولیدی – تجاری و خدماتی) است که دخالت دولت ها در آن ها به دلیل کسب سود و درآمد یا دخالت نکردن مردم( به هر دلیلی) است .

- لایۀ پنجم بخشی از تصدی هایی که اگر دولت آنها را بدست نگیرد امکان بروز بحران های اجتماعی وجود داردکه مقوله هایی مانند تأمین اجتماعی ، حمایتهای غیر بیمه ای و پرداخت یارانه دراین لایه بررسی می شوند.

- لایۀ ششم اموری است که مشخصا" برعهدۀ مردم ( بخش خصوصی ) است وامورمربوط به اتحادیه ها، گروهها وتشکل ها دراین لایه بحث می شود.

- لایۀ هفتم شامل امور مربوط به صیانت جامعه از انحراف- به مفهوم بحرانی آن – و حفظ ارزش های حاکم بر جامعه است. و شامل فعالیتهای تبلیغاتی، دینی و فرهنگی است .

راه حل مسئله در این دیدگاه ، واگذاری تصدی گری به مردم ، بخش خصوصی و بخش غیر دولتی است ودولت باید بکوشد که بخشی از وظایفش را به شوراهای گوناگون سازمانهای غیر دولتی و خصوصی و تعاونی ها واگذار کندوجامعه ای را شکل دهد که مردم در کنار دولت بصورت یک رکن مهم به فعالیت مشغول باشند.

6- واگذاری تصدی گری به دولت و بخش خصوصی را مقایسه نموده و توضیح دهید ( ص 13.14).

برای دولت می توان دو وظیفه  قائل شد که یکی وظیفۀ حکومتی است و دیگری تصدی گری که هرچند هر دو برای دولت ضروری است اما تمایل بیش از حد به تصدی گری می تواند موجب بروز مشکلاتی در ساختار و عملکرد دولت شودبه همین منظور توصیه شده است که دولتها به وظایف حاکمیتی خود بسنده کنند و تا حد امکان از تصدی گری بپرهیزند چرا که تصدی گری علاوه بر توسعه تشکیلات دولتی ، بخش خصوصی را درجامعه تضعیف می کند و بهره وری کل را کاهش می دهد ونیز باعث کم رنگ شدن وظیفه  نظارتی دولت بر فعالیت های بخش خصوصی است  و دولتی که خود متصدی کارهای بخش خصوصی شده از نظارت و کنترل آن بخش باز می ماند .به همین منظور دولت برای متناسب سازی تشکیلات خود باید بخشی ازوظایفش را به بخش خصوصی ، شوراهای گوناگون، سازمانهای غیر دولتی،و تعاونی ها واگذار کند و جامعه ای را شکل دهد که مردم به مثابه رکنی رکین در کنار دولت به فعالیت مشغول باشند.

7- راهکار های متناسب سازی اندازه دولت را بیان نموده و توضیح دهید.( ص 14-15 ).

-  تقویت مشارکت عامه مردم و اتخاذ تدابیر لازم برای اعمال نظارت عمومی بر اجرای برنامه ها از طریق تشویق و حمایت از ایجاد تشکل های صنفی و تخصصی و ایجاد و تقویت شوراها که جایگزین واحدهای نظارتی دولتی می شوند.

-  ارتقای فرهنگ مشارکت عمومی با تاکید بر اصل حقوق شهروندی ، مسئولیت اجتماعی و گسترش نهادهای مدنی.

-  سپردن درآمدهای ملی به نهادهای مردمی و محدود کردن دولت در حد نظارت کننده، هماهنگ کننده و دریافت کنندۀ مالیات برای تامین هزینه های کشور(سازمان اموراداری و استخدامی کشور،1379).

که با اتخاذ این تدابیر می توان از گسترش بی رویه ساختار دولت جلوگیری کردوتشکیلاتی متناسب و مطلوب برای آن بوجود آورد.

8-   ساختار وظیفه ای توضیح داده و مزیت های آن را بیان کنید.(ص 16).

ساختار وظیفه ای یا ساختار بر مبنای هدف ساختاری ابداعی است که از تقسیم و شکسته شدن هدف کلی و ماموریت اصلی سازمانی ایجاد می شود.دراین ساختار واحدها برحسب وظیفه تقسیم می شوند و هریک از آنها وظیفه ای متفاوت با دیگری دارد. برای سازماندهی براین مبنا باید وظیفه کلی و هدف اصلی سازمان به وظایف جزئی تر تقسیم شود واین تقسیم بندی تا حد معقول ادامه یابد.مزایای آن عبارتست از:

-   شامل وظایفی است که موجب یکنواختی و کسالت آور شدن آن ها نشوندوشاغل را دچار مشکلات روحی نسازند.

-  دارای سادگی اجرای اموراست، زیرا هر شاخۀ وظیفه ای با سهولت کامل که ناشی از تقسیم وظیفه است به انجام کارها می پردازد.

-       ایجاد حوزه های قوی تخصصی  به منظور ارتقا ی سطح تخصصی در سازمان است.

 9-  راه حل غلبه بر ناسازگاری میان وظیفه بودن ساختار و برنامه در سازمان دولتی را توضیح دهید ( ص 19-20 ).

برای حل این مشکل غالبا" به ساختارها وشوراهای هماهنگ کننده متوسل می شوند که خود به بزرگ تر شدن تشکیلات دولت منجر می شود برای روشن شدن موضوع ، منشأ پیدایش و آثار ناشی ازاین ساختارها دو راه حل پیشنهاد شده است که شامل :

رویکرد فرهنگی- با شعار بیایید جهانی بیندیشیم ومنطقه ای عمل کنیم- دراین رویکرد فرهنگی اگر بخواهیم راه حل فرهنگی را برای حل مسئله در نظر بگیریم باید از تمام شیوه های فرهنگ سازی استفاده کنیم. برنامه های آموزشی ، الگوسازی و ارزش گذاشتن به اندیشۀ کل نگر همه به نوعی می توانند فرهنگ کل نگر را جایگزین فرهنگ جزء نگر در مدیریت کنند.

رویکرد ساختاری – از آنجا که ساختارهای وظیفه ای گرفتار نوعی تناقض هستند برای هماهنگی و وحدت میان شاخه های مستقل وظیفه شیوه هایی مانند تشکیل شوراها و کمیته های مشترک به کار گرفته می شود. این شوراها اگر چه در نظریه راه حل تلقی می شوند ولی در عمل کارآمدی چندانی ندارند.

10-  مفهوم اصطلاح " نقطه عملیاتی " را بیان کنید ( ص21-22 ).

اگر مدیریت های پروژه ای از حالت موقت به دائم تغییر یابند،ساختار جدیدی بوجود می آید که آن را در اصطلاح نقطۀ عملیاتی می نامند.ساختار نقطۀ عملیاتی به جای آنکه تلفیق وهماهنگی را در سطوح بالای تشکیلات جست وجو کند، آن را در سطوح اجرایی محقق می سازد.در سطوح اجرایی ساختار نقطه عملیاتی هسته هایی ایجاد می شوند که مجموعه ای از تخصص ها، اطلاعات و منابع را دردرون خود جمع می کنند.این هسته ها خودکفایند و می توانند دولتی یا خصوصی باشند.

11-  نقش ساختار ماتریسی یا خزانه ای را  در کوچک سازی اندازه دولت توضیح دهید ( ص 21 ). 

ساختار ماتریسی یا خزانه ای اجازه می دهد تا برنامه های عمومی به صورت پروژه های اجرایی با مدیریت واحد و صاحب اختیار و متشکل از تمام واحدهای مورد نیاز از وزارتخانه های ذی ربط به اجرا درآیند.این ساختار مشکلات ساختارهای وظیفه ای را تا حدود زیادی رفع می کند و ساختاری کوچک ، کارآمد، حساس به محیط وانعطاف پذیر بوجود می آورد.    

 

 

 

    فصل دوم : فرایند های کاری در سازمانهای دولتی

1-   باز مهندسی فرآیندهای کاری  در سازمان را توضیح دهید .(ص25)

 

اندیشمندان و کارگزاران مدیریت برای بهبود عملکرد سازمانها دست به نوآوری های مختلفی زده اند. مدیریت کیفیت جامع ، بهبود مستمر، تحول سازمانی وتعیین اندازۀ صحیح سازمان ها از جملۀ این نوآوری هاست و هدف مشترک همۀ این رویکردها ، تغییر نحوۀ اجرای کارها به منظور بهبود عملکرد سازمانی است که در این میان یکی از نوآوری های مدیریتی که به سرعت متداول شده باز مهندسی فرایند کاری است یعنی چه کار باید انجام بدهیم و چگونه باید انجام بدهیم.درواقع این باز مهندسی تنها اصلاح کارها و یا بهبود عملکرد ویا تنها ایجاد تغییر نیست بلکه به کل سازمان توجه دارد واین کل سازمان است که باید زیرورو شود.

 

محققان و کارگزاران تعاریف مختلفی ارائه داده اند ازجمله :

 

-  نواندیشی بنیادی و باز طراحی اساسی فرایندها برای بهبود چشمگیر شاخص های عملکرد نظیر هزینه ، کیفیت ، خدمات و سرعت .

 

-  فرایندی روشمند که از فناوری اطلاعات برای بازبینی کامل فرایند کاری بهره می گیرد و به این طریق هدف های اصای کار و کسب را محقق می سازد.

 

-  تفکر بنیادی مجدد و طراحی مجدد فرایند های عملیاتی و ساختار سازمانی با تمرکز بر توانمندی های اساسی سازمان برای بهبود چشمگیر عملکرد سازمانی.

 

به رغم تفاوتهایی که در تعاریف فوق به چشم می خورد محور تاکید همۀ آنها طراحی مجددفرایند های کاری با استفاده از رویکرد فناوری اطلاعات برای تغییر سازمانی است.

 

2-   مراحل ضروری در اجرای باز مهندسی فرایندهای کاری را توضیح دهید یا(روش شناسی باز مهندسی فرآیندهای کاری را نام ببرید) ( ص 29 ).

          روش شناسی بازمهندسی فرایندهای کاری پنج مرحله است که عبارتند از:

-       مرحلۀ اول     –  فرایندهای کلیدی وحساس که نیاز به بهبود دارند ؛

-       مرحلۀ دوم     –  تحلیل فرایندهای فعلی ؛

-       مرحلۀ سوم    –  بهبود فرآیند ؛ 

-       مرحلۀ چهارم –  مطالعه یا بررسی آزمایشی فرآیندها ؛

-       مرحلۀ پنجم   –  اجرای فرآیند بهبود یافته.

3-    عوامل محیطی در سازمانها را توضیح داده و تاثیر آن را بر باز مهندسی فرایند های کار شرح دهید ( ص 29-31 ).

سازمانهای دولتی کمتر بازار محورند و بیشتر متکی به تخصیص بودجه ها ی عمومی اند. این امر باعث می شود انگیزۀ کمتری برای بهره وری و کارایی و تخصیص کارآمد منابع وجود داشته باشد و اطلاعاتی که جنبۀ بازاری دارد ، نظیر سود و هزینه ، کمتر تولید شود. از طرف دیگر محدودیتهای قانونی و رسمی بیشتری بر سازمانهای دولتی اعمال می شود واین سازمانها تحت تأثیر نفوذهای سیاسی شدیدی از جمله تأثیر گروههای ذی نفع و ضرورت حمایت آنها هستند.

وتاثیرآن بر بازمهندسی فرایندهای کاری جدول 2-1 ص 30

 

4-   عوامل مربوط به مبادله های بین سازمان و محیط را در سازمانهای دولتی توضیح دهید و تاثیر آن را بر باز مهندسی فرایند های کاری شرح دهید .( ص 30-31 ).

دولت به علت برخورداری از قدرت مبتنی بر اجبار و زور ومصوبات منحصر بفرد خود، سازمانهای دولتی را وادار به اطاعت از دستورها می کند. حیطۀ توجه و اهمیت اقدامهای دولت بر منفعت عامه تاثیر گذار است، برخی از مقامهای دولتی منتخب مردم اند؛ از مقامات دولت انتظار می رود منصفانه و دوستانه عمل کنند ودرباره اقدامهای خود به مردم پاسخگو باشند.

وتاثیرآن بر بازمهندسی فرایندهای کاری جدول 2-2 ص 31-32

5-   عوامل مربوط به فرایندها و ساختار درونی نظیر عوامل درون سازمانی را در سازمانهای دولتی توضیح داده و تاثیر آن را بر باز مهندسی فرایند های کاری شرح دهید ( 32-33 ).

مدیران در سازمانهای دولتی استقلال کمتری در تصمیم گیری های خود دارند ؛ نمی توانند بر زیردستان خود اقتدار کافی اعمال کنند واز تفویض اختیارات خود ابا دارند.مدیران عالی هم نقش سیاسی تری ایفا می کنند؛ میزان گردش مدیران به علت انتخابات و انتصابات سیاسی بیشتر است و ایجاد محرکهای انگیزشی برای بهبود عملکرد فردی کارکنان سازمانهای دولتی نسبتا" دشوار است ؛ تعهد سازمانی و رضایتمندی شغلی در سازمانهای بخش دولتی کمتر است.

وتاثیرآن بر بازمهندسی فرایندهای کاری جدول 2-3 ص 32-33

 6-  نکاتی را که برای اجرای موفق فرایندهای کاری در سازمانهای دولتی وجود دارد را توضیح دهید. ( ص 34-36 ).

 

  • سازمان های دولتی باید به خاطر داشته باشند که کارکنان آشنا با کار ویژه های بخشهای مختلف که در زمینۀ علم مدیریت و پژوهش درعملیات آموزش دیده اند منابع بسیار سودمندی برای اجرای بازمهندسی فرایندهای کاری اند.
  • یکی از شیوه های مؤثر در شناساندن بازمهندسی فرایندهای کاری، برگزاری دوره های تخصصی آن و ارائۀ نمونه های عملی مفید است.
  • سازمان های دولتی که بازمهندسی فرایندهای کاری را اجرا می کنند باید زمان ومنابع کافی برای آموزش مجدد کارکنان داشته باشند.
  • سازمانهای دولتی باید فرایندهای کاری را با کمک کارکنان عملیاتی مستند سازند.
  • سازمانهای دولتی باید بین بازمهندسی و فناوری اطلاعات نوعی پیوند ایجاد کنند.
  • شاخص عملکرد در سازمانهای دولتی باید ساده و کاملا" متمرکز بر نتایج نهایی باشند.

         فصل سوم : مدیریت مشارکتی در بخش دولتی

1)    مدیرت مشارکتی را تعریف کرده و هدف فرایند مشارکتی در سازمان را توضیح دهید ( ص 45-46).

یکی از محورهای حوزه انسان گرایی سازمانی که به صورت عملی خودرا در سازمان ها نشان داده و تجلی انسان گرایی سازمان هاست مقولآ مدیریت مشارکتی است.هدف آن در سازمان عبارتست از:

1- اتخاذ تصمیم های بهتر: نظر به اینکه دانش و ایده های بیشتری در فرایند مشارکت دخالت داده می شود، در نتیجه برآیند                  مشارکت ، تصمیم گیری بهتری خواهد بود.

2- خودشکوفایی بیشتر: مشارکت موجب می شود نیروهای بالقوۀ افراد در تعامل با دیگران به حالت بالفعل درآید و باعث رشد و خود شکوفایی بیشتر آنان شود.

3- بالارفتن روحیه : مشارکت ، روحیۀ کاری افراد را بالا می بردو مقاومت آنها را در برابر تغییر کم می کند.

4- بالا رفتن کارائی و اثر بخشی: مشارکت ، کارایی و اثر بخشی بالاتری را در پی دارد.

5- افزایش تعهد:مشارکت دادن افراد در فرایندهای سازمانی از جمله تصمیم گیری ، تعهد آنان را به اجرای موثر و کارآمد تصمیم هالی اتخاذ شده بیشتر خواهد کرد.

6- تکامل فردی : احترام به شأن افراد،استفاده از دانش ، توانایی ، نظرها و ایده های کارکنان موجب تکامل آنها می شود.

2-   مزایای عمده نظام مشارکتی در قالب بهره وری را بیان کنید. یا( مقدمات و زیر ساختار های مدیریت چیست؟) (ص 46).

عبارتند از ایجاد انگیزه و حس مالکیت در کارکنان ، افزایش کیفیت زندگی کاری، گسترش ارزشهای مالی انسانی، ازبین بردن فرهنگ عزلت نشینی در سازمان، کاهش فشار های عصبی و کاهش سطوح مدیران میانی و توسعۀ سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی و... بطوری که مشارکت را انقلاب سوم در مدیریت نامیده اند.

3-  پیش شرط های مشارکت در بخش دولتی را توضیح دهید( 48-51 ).

1) پیش شرط های فردی که در دو محور داشتن انگیزه و شایستگی وصلاحیت مشارکت خلاصه می شود.

2) پیش شرط های اجتماعی وسازمانی را می توان در پنج محور فرهنگ جامعه، ساختار سازمانی، شرایط زمانی، حمایت مدیریت عالی ، حمایت کارکنان قرار دارد.

4-  آسیب های ناشی از مدیریت مشارکتی را به اختصار توضیح دهید ؟(ص57-52)

1)  سرپوش نهادن بر ناتوانی مدیران

2)  راهکارسیاسی برای حفظ پست سازمانی

3)  راضی نگه داشتن کارکنان

4)  محملی برای گریز از مسئولیت

5)  ایجاد انتظارات بی جا در کارکنان

(توضیحات بیشتر در کتاب)

      فصل چهارم : پاسخگویی در سازمانهای دولتی

 1-    عوامل موثر بر ضرورت اصلاح بخش عمومی رابیان کنید و به اختصار توضیح دهید .( ص 63-65)

1) بحران در بخش دولتی : جنبۀ جهانی دارد و حول سه محور می چرخدکه شامل دروندادها ، پردازش دروندادها و بروندادها است.

  • دروندادها در تعدادی ازکشورها هزینه های عمومی، رشد فزایندۀ دائم یا بعضا" موقت به خودگرفتندودولت ها را با نوعی کسری بودجه مواجه ساختند.
  • پردازش دروندادها ضایعات ، تأخیر وتعلل ها ، سوء مدیریت ها و فساد اداری بخش دولتی در ناکارآمدی تبدیل مخارج عمومی به خدمات عمومی نقش مهمی ایفا می کردند و بطور خاص تصور می شد که متصدیان امور در بخش دولتی بر اساس منافع شخصی ونه عامه تصمیم گیری می کنند که دو علت برآن مترتب است . نخست مسئلۀ تمرکز گرایی که باعث می شد تصمیم گیرندگان به دور از مرکز اطلاعات و عمل تصمیم بگیرند. دوم اینکه مسئلۀ فقدان پاسخگویی که موجب می شد تصمیم گیرندگان ، تصمیمهای خود را بدون توجه به افراد خارج از سازمان یا ذی نفعان سازمان که متأثر از تصمیم ها بودند اتخاذ کنند.
  • بروندادهاکه اینگونه تصور می شده که بخش دولتی آنچه راباید ارائه دهد ارائه نمی دهدیعنی از ارائۀ خدمات ، دفاع ملی و کنترل جرائم گرفته تا بهداشت ، آموزش و پرورش و رفاه اجتماعی قصور می کرد و این مشکلات هم در مورد آنچه بخش دولتی انجام می داد( نقش کلی بخش دولتی) و هم چگونگی انجام دادن آن ( سازمان مدیریت بخش دولتی ) صدق می کرد.

2) چارچوب جدید ایدئولوژیک : بعد از جنگ جهانی دوم به شکل لیبرالیسم نو ظهور یافت که نوعی تجدید نظر در تفکرات لیبرالیستی است و در اندیشه های جان لاک و آدام اسمیت ریشه دارد.این تفکر ( بازار خوب است و دولت بد) بر کارایی دولتها  ونیروهای مداخله گر جمعی و برنامه ریزی شده سخن می گوید و زیربنای این دیدگاه شامل:

  • ایفای نقش سایه ای دولت یعنی جایگزینی نهادهای بخش خصوصی به جای دولت
  • تأکید بر تداوم یا ایفای نقش کمکی در تقویت بازارها برای کارآمدی بیشتر آنها 
  • شبه بازاری شدن بخش باقیماندۀ سازمان ها در بخش دولتی

3)  اراده و قدرت سیاسی: عنصر سومی است که عواملی برآن تأثیرگذارند:

  • افزایش جمعیت
  • سیاستمداران و متصدیان امور در بخش دولتی به جای وحدت به دو گروه  حامی اصلاحات و بازدارندگان اصلاحات تقسیم شده اند.
  • بعضا" سرمایۀ محلی وجهانی نیز پراکنده شده است.اما این باور وجود دارد که اصلاحات هزینه های کار وکسب را کاهش و سرعت مبادله را افزایش خواهد داد.
  • سازمانهای بین المللی در نقش نیروهای بسیار مؤثر بر اجرای اصلاحات اداری عمل کرده اند و از نوعی قدرت سیاسی برای اجرای اصلاحات بر خوردارند.

2- اهداف مشترک اصلاحات در بخش دولتی چیست ؟ بیان نموده و توضیح دهید.(ص65).

1) افزایش کارآیی در سازمانهای دولتی: بهبود نسبت درونداد به برونداد . خرد مایۀ چنین اصلاحاتی ( افزایش کارایی) دست گذاشتن بر حجم عظیم هزینه های بخش دولتی یا فقدان کارایی بسیاری از فرایند های درونی سازمان دولتی است.

2) تمرکز زدایی : انتقال تصمیم گیری به سطح پایین تر و نزدیک به مسئله در سازمانهای دولتی . خرد مایل چنین اصلاحاتی ، کاهش هزینۀ تصمیم گیری متمرکز و خلق تصمیم گیری منعطف تر وپاسخگوتر است.

3) افزایش پاسخگویی : پاسخگو ساختن متصدیان امور در سازمان های دولتی در برابر تصمیم ها و اقداماتشان. خرد مایۀ چنین اصلاحاتی افزایش فشار بر متصدیان امور برای انجام دادن دقیق کارها ، پاسخگوتر کردن آنان در برابر گروه های ذی نفع و کاهش دادخواهی است.

4) بهبود مدیریت منابع : افزایش استفادۀ اثر بخش از منابع انسانی ، مالی و دیگر منابع. خرد مایۀ چنین اصلاحاتی از تعریف آن روشن است .

3-  محورهای اصلی تفکر اصلاحات را بیان نموده توضیح دهید .(ص66-69)

1)  بازارگرایی در مدیریت دولتی

2)  پاسخگویی و اصلاح مدیریت در بخش عمومی

3)  تأثیر فناوری اطلاعات رایانه ای بر پاسخگویی

4-  انواع پاسخگویی از نظر ریچارد هیکس را بیان نموده توضیح دهید.(ص67)

1) پاسخگویی مدیریتی: این پاسخگویی در درون سازمانهای دولتی در برابر مدیران ارشد صورت می گیرد. برای مثال کارکنان سازمان های دولتی ممکن است در زمینۀ حضور و غیاب خود در سازمان در برابر رییس یا مدیر خود پاسخگو باشند.

2) پاسخگویی سیاسی: این پاسخگویی در برابر نهادی است که منبع مشروعیت سیاسی سازمان دولتی است . برای مثال مدیران سازمان تأمین اجتماعی ممکن است برای موفقیت های کلی سازمانشان یا طرح های خاصی که اجرا کرده اند در برابر سیاستمداران پاسخگو باشند.

3) پاسخگویی مالی: این نوع پاسخگویی در برابر نهادهایی است که بودجۀ سازمان را تأمین می کنند. برای مثال مدیران پروژه ممکن است دربرابر بودجه ای که سازمان به پروژه اختصاص داده پاسخگو باشند.

4) پاسخگویی عمومی: نوعی پاسخگویی است که در برابر شهروندان خارج از سازمان صورت می گیرد. برای مثال وزیر یا نمایندۀ مجلس ممکن است در برابر عامۀ مردم در خصوص فعالیت های فسادآور درون وزارتخانه یا حیطۀ کاری خود پاسخگو است.این پاسخگویی ترکیبی از پاسخگویی غایی سیاسی و پاسخگویی در برا بر ارباب رجوع است.

5) پاسخگویی حرفه ای کارکنان سازمانهای دولتی: این پاسخگویی در برابر گروه همکاران حرفه ای صورت می گیرد؛ نظیر پاسخگویی استادان دانشگاه در برابر دیگر استادان.

6)  پاسخگویی قانونی: پاسخگویی در برابر مراجع قانونی است.

5-  تاثیر نظام های اطلاعاتی رایانه ای بر پاسخگویی را توضیح دهید.(ص69-76)

 به چهار گونه بر پاسخگویی اثر دارد: (توضیح کامل در کتاب)

  • پشتیبانی بنیادی از پاسخگویی
  • پشتیبانی جزئی از پاسخگویی
  • تغییر در توازن پاسخگویی
  • مخدوش کردن پاسخگویی

 6-  عمده ترین دلائل تغییر در توازن پاسخگویی در سازمانهای غیر دولتی را توضیح دهید. ( ص 73).

  • ظرفیت توجه انسان محدود است.زمانی که طلب کنندۀ پاسخگویی ، به اطلاعات رایانه ای رسمی توجه می کند، ضرورتا" توجه خود را از نظام ها و شبکه های اطلاعاتی دیگر برمی دارد. این موضوع در بارۀ هر نوع نظام اطلاعاتی مبتنی بر فناوری اطلاعات یا دیگر نظام ها صادق است.
  • طلب کنندگان پاسخگویی ، معمولا" شبکه های اطلاعاتی را برمبنای سرعت و سهولت شان و نه کیفیت اطلاعات آن ها انتخاب می کنند.با ایجاد نظام های پاسخگویی مبتنی بر فناوری اطلاعات ، میل به نفی دیگر نظام ها و شبکه های اطلاعاتی در طلب کنندگان پاسخگویی افزایش می یابد.
  • برخی از طلب کنندگان پاسخگویی ترجیح می دهنداطلاعات را از طریق اشیای بی جان در یافت کنند.از این رو به استفاده از نظام های اطلاعاتی رایانه ای تمایل دارند.
  • عینیت و کیفیت داده های اطلاعاتی نظام های اطلاعاتی رایانه ای ، نسبت به دیگر شبکه ها اعتبار بیشتری یافته است. در نتیجه شبکه های غیر رایانه ای نادیده گرفته می شوند.نتیجه این امر ایجاد نوعی تغییر جهت در تعادل جریان های اطلاعاتی و پاسخگویی از شهروندان  به دولت و دیگر موسسه های عمومی بوده است.

 7-  نقش نظامهای اطلاعاتی رایانه ای را در انحراف و بر هم زدن توازن پاسخگویی بخش عمومی توضیح دهید .( ص 74-76 ).

  • از دست رفتن مستندات مکتوب : رایانه ای سازی نظام اطلاعاتی ممکن است به امحای اسناد مکتوب منجر شود و این امر می تواند تاثیر چشمگیری بر پاسخگویی داشته باشد.
  • مخفی کردن داده ها : وقتی متصدیان سازمان های دولتی می دانند دیگران بر مبنای داده های فراهم شدۀ خود در باره آنان قضاوت می کنند ، به گردآوری اطلاعات نادقیق و ناصحیح تمایل پیدا می کنند.وبنابراین پیش بینی می شود که حجم اطلاعات فراهم شده از طریق نظام های اطلاعاتی پاسخگویی نتواند قابل اتکا باشد.
  • افزایش فرصتها برای فساد : رایانه ای کردن اطلاعاتی از قبیل حقوق دستمزد فرصت فساد را برای متصدیان نظام رایانه ای فراهم می کند برای مثال در یکی از وزارتخانه های امورعمومی در افریقا به متصدی رایانه این امکان را داد تا مشخصات کارگران خیالی را وارد رایانه کند و حقوق و دستمزد آنها را به دست بیاورد.

 8-  عوامل موثر بر پاسخگویی را بیان نموده و توضیح دهید .( ص 77-79)

 

  • فناوری اطلاعات : فناوری اطلاعات ، عموما"نوعی گزارش دهی اطلاعاتی فراهم می کند که آن را از تصمیم گیرنده به گیرنده انتقال می دهدو دربهترین حالت نوعی گشودگی یا شفافیت ایجاد می کند که این اطلاعات را با هنجار های از قبل تدوین شده مقایسه می کندو زمانی که انحرافی وجود دارد گیرندگان را با خبر می سازد.
  • طراحی نظام های گسترده : اگرفناوری اطلاعات به تنهایی نمی تواند پاسخگویی ایجاد کند به عناصر نظام های گسترده تری مانند افراد، مدیریت و فرایندها نیاز است که در کنار فناوری اطلاعات قرار گیرند
  • فرایند طراحی نظام اطلاعاتی : که شیوۀ طراحی ، طرح وعملیات نظام اطلاعاتی را شکل می دهد بنابراین طراحان نظام های اطلاعاتی پاسخگویی  ، باید خود در برابر گیرندگان خاص این اطلاعات ، پاسخگو باشند.
  • عوامل سازمانی و محیطی : با فرض انعطاف پذیری فناوری اطلاعات و نظام اطلاعاتی ، تاثیرات پاسخگویی بسیار متاثر از تصمیم های مدیریت ایجاد کنندۀ نظام های اطلاعاتی است واین تصمیم ها نیز متاثر از دامنۀ وسیعی از عوامل دیگر است.

  9-   عوامل موثر بر منبع پاسخگویی را بیان نموده و توضیح دهید .( ص 79-80)

 

  • افراد : بهترین عامل وجود نوعی  انگیزه در کارکنان بخش عمومی برای پاسخگویی است . میزان این انگیزش بستگی به عواملی دیگر نظیر پرداخت های فعلی شغلی ، احتمال کشف خطا و تنبیه خطا کاران و نیز رویکرد فرهنگ سازمانی به پاسخگویی دارد.
  • مدیریت : درون سازمان های بخش دولتی ، باید نظامی از مسئولیت مدیریتی وجود داشته باشد که تصمیم گیرندگان را از مسئولیت هایشان آگاه سازد و افراد مسئول را مشخص کند.
  • فرایندها : فرایندها باید برای گردآوری اطلاعات پاسخگویی و ارائۀ آن به دریافت کنندگان مربوط وجود داشته باشند.

10-عوامل گیرنده پاسخ را بیان نموده و توضیح دهید .( ص 80-82)

 

  • افراد : کسانی که می خواهند مستخدمان دولتی را پاسخگو کنند، باید مهارت های دسترسی به نظام های اطلاعاتی و تفسیر نتایج را داشته باشندو برای پاسخگو ساختن کارکنان سازمان های دولتی دارای انگیزه باشندهرچند این نکتۀ آخر همیشه نمی تواند پذیرفته شود چرا که در نظام های اطلاعات عمومی در غرب با مسئلۀ اکثریت واقلیت روبرو نشده اند.
  • مدیریت  :  کسانی که می خواهند کارکنان سازمان های دولتی را پاسخگو سازند، باید اختیار بازخواست آنها را داشته باشندو با اقدامات خود بر کارکنان تاثیر بگذارند.
  • فرایندها : فرایندهای مقایسه و کنترل باید وجود داشته باشند تا به گیرندگان امکان بدهند اطلاعات پاسخگویی را براساس استانداردهای عملکرد و برقراری ارتباط با کارکنان دولتی ،به منظور تکمیل اطلاعات پاسخگویی رسمی با اطلاعات زمینه ای غیر رسمی تفسیر کنند و آنگاه بر مبنای آن ، تصمیم های کنترلی مناسب را اتخاذ و اجرا کنند.

 فصل پنجم : ارزیابی عملکرد بر مبنای مدیریت نتیجه گرا در بخش دولتی

 1-    نارسائی های ارزیابی عملکرد در مدیریت دولتی نتیجه گرا را بیان نموده و توضیح دهید.( ص 92 -98)

-  دیوان سالاری کنترلی :از آنجا که مدیریت گرایی بر نتایج حاصل از عملکرد سازمانی متمرکز است ، تعداد واحدهای کنترل کننده و ارزیاب در سازمان ها رو به افزایش نهاده است. هزینۀ این واحدها نیز رو به افزایش است و اتکای بیش از حد مدیران و سازمان ها به گرد آوری اطلاعات عینی ، دقیق و کمّی ، که حاصل عملکرد سازمان های دولتی در محیط بازار یا شبه بازار است، دیوان سالاری گسترده ای را بر سازمان ها تحمیل می کند.اصولا"ساختارهای کنترلی پس از ایجاد به نوعی تکثیر می یابند و دائما" بزرگ و بزرگ تر می شوند.

-  دیدگاه محدود ونتیجه گرا و ابزاری :مدیریت گرایی در هر فعالیتی نتایج حاصل از آن را اصل می داند و در ارزیابی عملکرد ها نیز با چنین تفکری اقدام می کند.توجه صرف به بازده فعالیت ها ، حاکمیت تعقل ابزاری را به سازمان تحمیل می کند و نظام ارزیابی عملکرد را از پرداختن به مسائل اساسی چون عدالت، انصاف ، کیفیت و پاسخگویی باز می دارد.از طرفی نظریۀ انتخاب عمومی که بنیاد نظری مدیریت گرایی را تشکیل  می دهد، این باور را مطرح می سازد که مدیران بخش عمومی هیچ تفاوتی با مدیران بخش خصوصی ندارند و همانند آن ها در پی تحقق منافع خود هستند. از این رو باید ترتیبی دادکه مدیران در منافع سازمان شریک شوند تا تلاش آن ها برای تحقق اهداف خود و سازمان یکی شود. این نحوۀ برخورد با اهداف سازمان موجب می شود تا مدیران بکوشند منافع سازمان را به بالاترین حد برسانند و از قبل آن خود نیز منافعی حاصل کنند.

-  رفتارهای تقلیدی از سازمان های موفق و فقدان رشد خلاقیت :تأکید بر ارزیابی عملکردها و نتیجه گرایی به نوعی رفتار مکانیکی و تقلیدی از مؤسسه های مؤفق منجر شده که صرفا" بر اساس معیارهای کمّی عملکرد بالایی را نشان می دهند و این امر به از میان رفتن کیفیّت و خلاقیت در سازمان های دولتی می انجامد. هزینه کردن بودجه های پژوهشی در سازمان های دولتی به مثابه معیاری برای نشان دادن ارتقای پژوهش خود یکی از این مشکلات است زیرا این سازمان ها هزینه های بیشتری را برای ارتقای درجۀ پژوهشی خود صرف میکنند بدون آنکه به نتایج کیفی و مؤثر پژوهش ها بیندیشند.

-  پیش فرض های نادرست در انتخاب به کارگیری معیارهای سنجش :دربرخی موارد سازمان و نظام ارزیابی عملکرد، براساس پیش فرضی نادرست معیاری را انتخاب وآن را ملاک سنجش عملکرد خاصی می کند . برای مثال بیمارستانی که با شاخص سرعت در بهبود و ترخیص بیماران سنجیده می شود تمایل پیدا می کند بیمارانی را پذیرش کند که بیماری شان سریعا" بهبود می یابد و از قبول بیماران صعب العلاج که دورۀ درمانی طولانی دارند خودداری می کند.

-  جامع نبودن معیارهای ارزیابی عملکرد : جامع نبودن معیارهای ارزیابی عملکرد اغلب موجب می شود تا ارزیابی صرفا" بر بخش و نقطۀ خاصی از فرایند عملیات یا خدمات متمرکز شود و از ارزیابی کل عملکرد باز ماند. همچنین ممکن است از نظر زمانی نیز مشکل آفرین شود؛ ممکن است معیار به گونه ای انتخاب شده باشدکه درکوتاه مدت نتایج را بسنجد اما از سنجش نتایج بلند مدت ناتوان باشد و یا به عکس عمل کند.مثلا" با معیار های سنجش هزینه ها، سیاست خصوصی سازی در کوتاه مدت نتایج مثبتی را نشان می دهد درحالی که در دراز مدت این نتایج منفی است.

-  مشکلات ناشی از ماهیت سازمان های دولتی :سازمان های دولتی ساختارخاص خود را دارند از این رو در بررسی های ارزیابی عملکرد باید به ماهیت دولتی بودن فعالیت ها توجه کردو در نظر داشت که برخی از مشکلات ارزیابی عملکرد در بخش دولتی مانند تفاوت بین اهداف خط مشی های عمومی که سیاستمداران تعیین می کنند با اهدافی که مجریان و کارگزاران بخش دولتی دنبال می کنند ناشی از ماهیت و ساختار خاص بخش دولتی است که موجب می شود تا ارزیابی ها دستخوش خطا شوند ونتوانند واقعیت ها را منعکس سازند.

2-   الگوی مطلوب سنجش عملکرد سازمان های بخش دولتی  باید واجد چه ویژ گی هایی باشد شرح دهید .( 99-101)

1. الگوی ارزیابی عملکرد سازمان های دولتی باید ماهیت و ساختار بخش دولتی را در نظر بگیرد و بکوشد تا عملکرد ها را با توجه به این خصوصیات بسنجد. بخش دولتی تفاوت های ماهوی زیادی با بخش خصوصی دارد و نمی توان به سادگی ابزارهای بخش خصوصی را در آن به کار گرفت.

2. الگوی مورد نظر باید علاوه بر سنجش کمیت ها به سنجش کیفیت هایی که لازمۀ حیات بخش عمومی است مانند کیفیت خدمات ، عدالت، انصاف و پاسخگویی بپردازد.

3. الگوی ارزیابی عملکرد باید به گونه ای شکل گیرد که جوابگوی نیازهای ذی نفعان مختلف باشد و هرگروهی بتواند پاسخ مورد نظر خودرا از طریق آن دریافت کند و امکان تفسیرهای مختلف از نتایج را فراهم آورد و مهمتر از همه بتواند رضایت عامه را در خود منعکس سازد.

4. الگو ضمن آنکه انعطاف پذیر بوده و تفسیرهای مختلف از نتایج را امکان پذیر می سازد باید شفافیت و صراحت لازم را داشته باشد و بتواند ممیز خوب و بد عملکردهای قوی و ضعیف باشد. با تمام این اوصاف باید به نقش عوامل سیاسی به عنوان یک رکن اساسی توجه داشت.

5. باید دارای شاخصها و معیارهای جامعی باشد که تمامی جنبه های اصلی خدمات و اقدامات دولتی را پوشش دهدواز عوارضی چون جزئی نگری ،بهینه سازی جزئی و دیدگاه تونلی جلوگیری کندوارزیابی بلند مدت عملیات را میسر کند و نتایج ارزیابی را در کوتاه مدت و بلند مدت نشان دهد.

6. از آنجا که مدیران در ارزیابی عملکردها به منافع خود می اندیشند واطلاعات را به گونه ای ارائه می دهند که نتایج نشان دهندۀ موفقیت سازمان ومدیران و کارکنان باشد .از این رو باید رفتارهای مدیران و کارکنان بخش دولتی ، انگیزه ها و علایق آنان در طراحی الگو منظور شودواز اثرگذاری رفتارهای جهت دار بر نتایج ارزیابی جلوگیری شود.

7. الگوی ارزیابی عملکرد سازمان های دولتی باید به مقتضای شرایط خاص  جامعه و محیطی که سازمان در آن قرار دارد و با توجه به فرهنگ سازمانی مربوط ،طراحی و تنظیم شود تا اثر بخشی مطلوبی داشته باشد.

3-  معیار جامع در ارزیابی عملکرد باید دارای چه ویژگی هایی باشد ؟ بیان نموده و توضیح دهید .( ص 97)

جامع نبودن معیارهای ارزیابی عملکرد اغلب موجب می شود تا ارزیابی صرفا" بر بخش و نقطۀ خاصی از فرایند عملیات یا خدمات متمرکز شود و از ارزیابی کل عملکرد باز ماند. همچنین ممکن است از نظر زمانی نیز مشکل آفرین شود؛ ممکن است معیار به گونه ای انتخاب شده باشدکه درکوتاه مدت نتایج را بسنجد اما از سنجش نتایج بلند مدت ناتوان باشد و یا به عکس عمل کند.مثلا" با معیار های سنجش هزینه ها، سیاست خصوصی سازی در کوتاه مدت نتایج مثبتی را نشان می دهد درحالی که در دراز مدت این نتایج منفی است.وقتی معیارها جامعیت نداشته باشند، حساسیتی به دوره های زمانی کوتاه و بلند نخواهند داشت و ارزیابی عملکرد را دچار مشکل خواهند کرد. 

    4- یاد گیری مثبت و یادگیری منفی در سازمانها را توضیح دهید .( ص 95)

یادگیری مثبت یکی از دلایل توفیق نداشتن شاخص های ارزیابی عملکرد است دراین یادگیری سازمان ها یاد می گیرند چگونه عمل کنند تا فقط به معیار های سنجش عملکرد پاسخگو باشند بدون اینکه واقعا" عملکرد ها ار تقا پیدا کرده باشد.در یادگیری منفی سازمان ها و مدیران یاد می گیرند که چگونه می توان بر معیار های سنجش عملکرد تاثیر گذاشت و به گونه ای به آن ها پاسخ داد که عملکرد منفی ، مثبت جلوه کند.

 فصل ششم : فساد اداری

 1  -  فساد به طور اعم و فساد اداری به طور اخص دارای ویژ گی های متعددی است بیان نموده و توضیح دهید. ( ص104-105).

  • فساد مفهومی فرهنگ محور است: ممکن است دریافت هدیه در فرهنگ شرقی نوعی فساد تلقی شود،ولی در فرهنگ غربی امری طبیعی باشد یا برعکس.
  • فساد از منظر اقتصاد و مدیریت دولتی عامل مثبتی تلقی می شود: در واقع فساد اداری به گردش چرخه های دولت و تولید کالاها وخدمات یاری می رساند.
  • فساد پدیدۀ فراگیری است : به عبارت دیگر فساد در هر جایی وجود دارد و در همۀ جنبه ها می تواند بروز کند.

2-  به چه دلایلی باید از فساد اداری جلوگیری کرد وبا آن مبارزه کرد توضیح دهید.( ص 105).

 

  • فساد منابع ارزشمند اقتصادی را به خصوص وجوه سرمایه ای را به درون فعالیتهای غیر مولد سوق می دهد و احتمال تحقق اهداف دولت را کاهش می دهد.
  • فساد دیگر منابع ارزشمند نظیر زمان کارکنان بخش دولتی را به سوی فعالیتهای غیر سازنده سوق می دهد و موجب رنجش و سرخوردگی کارکنان و متصدیان امور در بخش دولتی می شود و به این ترتیب کارایی سازمانی را کاهش می دهد.
  • فساد به دلیل پنهان و غیر قابل محاسبه بودن ، پدیده ای غیر دموکراتیک است وبه فرایندها و نهادهای دموکراتیک آسیب  می رساند.

3-  دشمن اصلی فساد اداری چیست ؟ بیان نموده و توضیح دهید.( ص106-107).

 

دشمن اصلی فساد شفافیت است و هرنوع راهبردضد فساد که شفافیت مدیریت دولتی را تقویت نمی کند محکوم به شکست است. از دیگر فنونی که برای کنترل و کاهش فساد در مدیریت دولتی مد نظر قرار گرفته دولت الکترونیک است. از فناوری اطلاعات و ارتباطات  انتظار می رود شفافیت  فرایندهای اداری و تصمیم گیری را افزایش دهد هرچند نمی توان به صراحت گفت که با این ابزارها می توان فساد را در سازمان های دولتی بطور کامل از بین برد اما می شود آن را به حداقل رساند.

4-  نقش و تاثیر فناوری بر کشف واز بین بردن فساد اداری را بیان نموده وتوضیح دهید.(ص111-112)

 نقش فناوری اطلاعات بر کنترل فساد در بخش دولتی متغییر است و نمی تواند نوش داروی کنترل فساد تصور شود لذا می توان آن را دردومقوله بررسی کرد:

  • کشف واز بین بردن فساد اداری: فساد در سازمان های دولتی پدیده ای جهانی است زیرا متصدیان امور در این سازمان ها به منابع ارزشمندی دسترسی دارند و با کسانی که هزینۀ دریافت این منابع را پرداخت می کنند نیز در ارتباطند.این منابع ارزشمند عبارتنداز تهیه و تدارک نوعی خدمات، ارائۀ مجوز قانونی برای انجام فعالیت های مختلف یا ارائۀ اطلاعات ارزشمندی که ره آوردهای اقتصادی ، سیاسی ، اجتماعی و...مختلفی در پی دارد.همچنین رایانه ای سازی نظام ها تغییراتی بر مهارت ها، اعتماد و اطمینان ، دسترسی وکنترل ایجاد می کند.
  • بی تأثیری فناوری بر فساد اداری : درمورد نظام ذخیرۀ جا ونظام پذیرش دانشجورایانه ای کردن نظام هیچگونه تأثیری بر فساد نداشت زیرا نظام های اطلاعاتی رایانه ای به نحوه ای طراحی شده بود که فرایند یا منابع با فساد رایانه ای مرتبط نشده بود هرچند فرایندهای اطراف آن را به صورت رایانه ای تنظیم کرده بودند.

 5-  عوامل موثر بر تاثیر گذاری فناوری اطلاعات بر فساد اداری را بیان نموده و به اختصار توضیح دهید.( ص 113-115).

 

  • وجود فناوری اطلاعات: رایانه ها بطور ماهوی و ذاتی عامل زدودن فساد اداری نیستند بلکه صرفا" نوعی ماشین هستند که انسان ها به آن روح می دهند. رایانه ها بطور خودکار الگوی کنترل زندان تمام دید ایجاد نمی کنند فقط در صورتی که به طور سنجیده و نظام مند طراحی شوند ممکن است چنین امری را تا حدی میسر کنند. بنابراین تأثیرگذاری برفساد به طور اصولی متکی بر طراحی نظام های اطلاعاتی و طراحی نظام سازمانی گسترده است.
  • طرح نظام اطلاعاتی و تصمیم های مدیریت: طراحی نظام های اطلاعاتی تأثیر معنی داری بر میزان کاهش فرصت ها و اعمال فسادزا می گذارد از طرف دیگر این طراحی ها به تصمیم های مدیریت در بارۀ طراحی بستگی دارد. برای مثال بنا به تصمیم مدیر بود که صندلی هایی به افراد خاص اختصاص یابد و در اختیار مدیران ایستگاهها قرار گیرد و رایانه ای نشود.
  • عوامل سازمانی و محیطی :علاوه بر فساد فرصت ، فساد احتیاج که کارکنان دارای حقوق و دستمزد کم و رتبۀ شغلی پایین ایجاد می کنند. اینان کسانی اند که دخل و خرجشان هم تراز نیست و باید به طریقی کم و کسری خود را جبران کنند. ممکن است نظام های اطلاعاتی رایانه ای به قصد از بین بردن برخی از این فعالیت ها طراحی شده باشد ولی انگیزۀ بنیادی این افراد را برای کسب درآمدهای اضافی در نطفه خفه نمی کندزیرا این انگیزه از بستری وسیع تر ناشی می شود.وفساد مبتنی بر حرص وآز که کارکنان دارای حقوق و دستمزد بالا ایجاد می کنند . این دسته از کارکنان پست های مهمی دارند. این گونه مدیران ارشداز درآمد مکفی برای زندگی کردن بهره مندند اما افزون خواه هستند. زیرا در پستی قرار گرفته اند که زمینۀ در یافت درآمدهای کلان برای آن ها وجود داردبرای همین بعید است که نظام اطلاعاتی رایانه ای بتواند فساد آنها را کاهش دهد مگر اینکه نظارت بیرونی بسیار نیرومندی بر آنها اعمال شود.

   فصل هفتم : کاغذ بازی در بخش دولتی

1-    علل کاغذ بازی در سازمانهای دولتی را توضیح دهید .(ص 126-127)

 کاغذ بازی از دو محیط داخلی و محیط خارجی تشکیل شده است که کارمندان و کارکنان بخش دولتی درمحیط داخلی کاغذ بازی دخیل هستند و میراث سیاسی و فرهنگی و وابسته به دولت حاکم بر جامعه به عنوان محیط خارجی از علل کاغذ بازی می باشند و به زعم گلدنر کاغذ بازی نوعی مشکل اجتماعی است.  

2-   کاغذبازی و مسئول بودن در برابر مردم را توضیح دهید .(ص129)

 یکی از منابع اصلی کاغذ بازی در مدیریت بخش دولتی پاسخگو بودن در قبال مردم است. پاسخگو بودن یا مسئول بودن در برابر عموم به این معناست که مدیریت بخش دولتی باید درستی و پاسخگو بودن فعالیتهای متصدیان امور در این بخش را در مقابل مردم تضمین کند. به عبارت دیگر پدیدۀ کاغذ بازی در قبال این که کارکنان بخش دولتی بتوانند پاسخگوی نیازهای مردم باشند مسئول و جوابگوست. از کارکنان و صاحب منصبان بخش دولتی انتظار می رود کار خود را به شیوه و روشی انجام دهند که پیوسته در معرض دید همگان باشد.

3-  کاغذ بازی و رویه ها در سازمان را  توضیح دهید.(ص130)

 استفاده از رویه ها در سازمان های دولتی بسیار ضروری است و ثبات و هماهنگی عملیاتی و نظم در امور مالی را به همراه دارد . گاهی متصدیان فراموش می کنند که رویه ها وسیله هستند نه هدف، در نتیجه آنها را هدف محسوب می کنندو سپر بلای انتقادها و ایرادها یی کهاز خارج به آن ها وارد می شود می سازند.

4-  کاغذ بازی و قوانین ومقررات در سازمان را توضیح دهید.(ص 127).

 برای رفع نواقص و موانع واقعی یا ذهنی انجام امور ، دائما" قوانینی وضع می شود. با گذشت زمان وضع قوانین جدید به منظور تشریح و توجیه قوانین قبلی یا برای اصلاح و انجام برخی تغییرات جزیی یا کلی ضرورت می یابد.سازمان های بخش دولتی حتی برای تعبیر و تفسیر ابهاماتی که در قانونگذاری وجود دارد متوسل به تدوین آیین نامه یا قوانین جدیدتر می شوندو به نوعی تکثر قوانین و آیین نامه ها سبب نوعی قانون فزونی شده واین قانون فزونی خود سبب افزودن بار مشکلات بر دوش ارباب رجوع  است. بطوری که وقتی شهروندی می خواهد کاری تجاری یا صنعتی به راه اندازد یا مسکنی بسازد و.... که نیازمند به مجوز رسمی دولت است اغلب مجبور است با همراه داشتن پرونده ای پراز انواع واقسام فرم ها، درخواست نامه و سایر کاغذها از این اداره به آن اداره مراجعه کندوبرای رعایت این قوانین هفته ها ، ماهها، ویا سال ها دوندگی کند که آیا مجوز را دریافت کند یا نکند. قطعا" چنین امری موجبات بدبینی و تنفر از بخش دولتی را فراهم نماید و بخش دولتی مظهر کاغذ بازی و کاغذ پراکنی است را متجلی نماید.